موزه طلا
با نام و ياد خداي مهربان
درپي درخواست دوست عزيز و فرهيخته جناب اقاي مهندس علي شيخ بهايي مدير مسئول مجله وزين و پرمغز جامعه كريمان در مورد صنعت طلا و نقره كرمان در گذر زمان از بنده سعي كردم درحد توان و بضاعتم مطالب و مستنداتي را جهت اطلاع مخاطبين گرامي و علاقه مندان اين حوزه جمع اوري كرده و به عرض برسانم. در ضمن لازم ميدونم كه تاكيد كنم حتي الامكان سعي كردم با توجه به نبود مستندات مكتوب در اين زمينه و بي توجهي اهالي فرهنگ و هنر مخصوصا كرمانيهاي عزيز به اين صنعت فراموش شده كرمان از هرگونه حدس و گمان و مبالغه اجتناب كنم.
از زيور الات و ظروف نقره باز مانده از گذشته نه چندان دور كرمان كه اكنون از ان زمان به جاي مانده اند چنين استنباط ميشود كه هنرمندان چيره دستي در اين حوزه فعاليت داشته اند كه متاسفانه به دلايلي به فراموشي سپرده شدند.
اينجا لازم ديدم در مورد بخشي از تاريخ سياه كرمان كه باعث ويراني و افول كرمان (مخصوصا صنعت طلا و نقره)گرديد توضيحاتي خدمت عزيزان عرض كنم. درسال١٢٠٨ه-ق بعد شش ماه محاصره كرمان از طرف قشون اقا محمدخان قاجار بدليل خيانت يكي از اهالي كرمان و باز كردن يكي از دروازه هاي شهر توسط وي كه احتمالا دروازه ارگ بوده بروي خان قاجار ، سربازان قجر وارد كرمان شدند و بدليل مقاومت طولاني مدت مردم كرمان و پناه دادن به شاه مخلوع زند و بعضي مسايل ديگر از جمله هجو و دشنام بعضي از اهالي شهر كه در زمان محاصره بر سر موذنه ها به محمد خان وقشون وي سرداده بودند مال و ناموس كرمانيها را بر خود مباه دانسته و برگ سياهي از تاريخ كرمان را رقم زدند و باعث جناياتي بس هولناك در اين ديار شدند كه به روايت قدما و مورخين ميتوان به بيست تا هفتاد هزار جفت چشم كه از مردان كرمان تقديم شاه كينه توز قجر شد اشاره كرد و همچنين مناره هاي كه از سر اهالي كرمان ساخته شد و يا تعرض به زنان و دختران و بريدن سينه هاي انان اشاره كرد همينقدر ميتونم بگم كه اين شاه كينه توز تازه به دوران رسيده انقدر از مردم نجيب كرمان نفرت و كينه داشت كه تا پايان عمر منحوس خود اجازه روشن كردن هيچ چراغ و يا مشعلي را بعد از غروب در كرمان را نداد و به واسطه همين كينه توزي ها بود كه شهر كرمان را از يك شهر پر رونق و اباد به يك سرزمين سوخته و ويران تبديل كرد. وتمامي زيورالات و ظروف قيمتي كه به باور بسياري از قدما اكثرا نفيس و ذي قيمت بوده و گوياي ذوق وهنر و مهارت استادكاران اين حوزه بود را نابود و تاراج نمودند و از بد حادثه به دليل كينه وخشم شاه قاجار از مقاومت كرمانيها در برابر حمله و محاصره كرمان در برابر قشون وي و پناه دادن به پادشاه مخلوع زند به دستور وي تمامي طلاها ونقره جات بعداز اينكه به اجبار مصادره شدند قسمتي از انها خرج قشون و قسمتي اعظم انها نيز ذوب شده و به سكه هاي رايج ان زمان تبديل شدند.
ابراهيم خان ظهيرالدوله كه در سال١٢١٦ ه-ق از طرف فتحعليشاه قاجار به حكمراني كرمان منصوب شد به استناد تاريخ كرمان در ان زمان به شهري كاملا ويرانه و مخروب تبديل شده بود و با توجه فرار و كوچ اجباري اهالي متمول شهر به اطراف كرمان تقريبا شهر خالي از سكنه بود و كساني كه در شهر مانده بودند همگي مفلوك و بيچاره و مستاصل شده بودند.حاكم كرمان كه بر خلاف جد خود مردي خيرخواه و مردم دوست بود و احتمالا تحت تاثير نجابت و عزت نفس كرمانيها قرار گرفته بود براي جبران مافات و برگشت ان شكوه و رونق به شهر اول تصميم مي گيرد كه نامه اي به شاه نوشته و ضمن تشريح حال و وضع شهر از وي تقاضاي معافيت پنج ساله خراج كند و با موافقت فتحليشاه با اين موضوع كمر همت به اباداني شهر و جبران مافات مي نمايد.
با اين نيت بود كه ايشان شروع به ساخت مجموعه ابراهيم خان در مركز شهر و مجاور مجموعه گنجعليخان نمود. اين مجموعه شامل عناصري مانند مدرسه جهت فراگيري علوم نظري و ابانبار جهت شرب وشستشو و حمام كه از الزامات زندگي شهري ان زمان بودند ميباشد. و همچنين ساخت قيصريه ابراهيم خان جهت رونق كسب و كار و محلي جهت اموزش حرفه اي مشاغل سرآمد ان زمان مانند طلا سازي ،نقره سازي ، مسگري ، صحافي و غيره و همچنين صنوف مرتبط مانند واچين كاري ، چكش كاري و قلم زني.
وي براي رونق بخشيدن به كسب و كار در كرمان از استادكاران حرف سرآمد ان زمان از اطراف و اكناف كه اكثرا بعد از حمله اقا محمد خان از كرمان گريخته و به شهرهاي مجاور كوچ كرده بودند دعوت كرد كه درصورت تمايل به كرمان امده و ضمن اعطاء غرفه اي در قيصريه و معاف از هرگونه ماليات و يا اجاره علاوه بركسب درامد و جا انداختن صنعت خود در كرمان و تربيت شاگرد و اعطاء لقب خان به ايشان باعث رونق دوباره كسب و كار در كرمان شوند. از نمونه هاي بارز اين استاد كاران ميشود به دو برادر كه در زمان حمله اقا محمدخان با ابوي خود به سراسياب شش كه در نزديكي كرمان ميباشد گريخته بودند و به دليل نبود تقاضا براي ساخت طلا ونقره از روي اجبار به ساخت بيل ،كلنگ ،داس وتيشه مشغول بودند بنام فتح الله خان ملقب به خان طلا وشكرالله خان ملقب به خان نقره اشاره كرد. غرفه هاي اين دو برادر كه هنوز موجود ميباشند در ابتداي دالان جنوبي قيصريه و روبروي هم بودند.
از جمله شاهكارهاي اين اساتيد كه هم اكنون موجود ميباشد و انشاالله بزودي در موزه طلا و نقره كرمان كه هم اكنون بنده حقير در حال ساخت ان و تبديل حمام ابراهيم خان به اين امر هستم در معرض ديد عموم و علاقه مندان قرار خواهد گرفت. از ان جمله ميتوان به دستبند ارابه اي (عكس١) و بند ساعت حصيري (عكس٢) و دستبند هاي خشتي (عكس٣) ونقرهاي نفيس بسيار زيبا مانند ديس و بشقابهاي برگ رزي (عكس٤) و سيني با قلم كاريهاي تخت جمشيد وگل و بوته (عكس٥-٦)وجا استكانهاي ستوني(عكس٧) و كاپ نقره(عكس٨) ودو نمونه از ساخت سيبهاي نقره يكي با برگ (عكس٩) و بدون برگ(عكس١٠) اشاره كرد.
انشاالله اگر مجال و فرصتي بود در شماره هاي بعد از روند مرمت حمام و تبديل ان به موزه طلا و نقره كرمان و مجسمه استادكاران اين حرفه در كرمان كه در اين مجموعه بايستي در معرض ديد علاقه مندان قرار گيرند توضيحاتي خدمت سروران گرامي معروض ميدارم.
بازار کرمان به عنوان بزرگترین راسته بازار ایران یکی از بی نظیر ترین آثار تاریخی جهان محسوب می شود این بازار متوتننتکنتیکی از کهن ترین آثار تاریخی ایران محسوب می شود اما اجزای مختلف این بازار در یک زمان مشخص ساخته نشده است در واقع وقتی در بازار شهر گام برمی دارید مجموعه از معماری دوران مختلف تاریخی از مقابل چشمان بیننده گذر می کند و این بازار را به موزه ای سبک های مختلف تاریخی تبدیل می کند.
در واقع در طول صدها سال هر یک از حکمرانان کرمان بخشی بر این بازار بزرگ افزوده اند و درنهایت مجموعه فعلی پدیده اماده است.
یکی از درخشان ترین بخشهای این بازار مجموعه ابراهیم خانی است، این بازار در واقع در صده های اخیر و بعد از حمله آقا محمد خان قاجار به کرمان احداث شده است، محمد خان که پس از ورود بیرحمانه اش به کرمان و قتل لطف علیخان در بم فجایع انسانی بی شماری را در کرمان رقم زد موجب شد کرمان به یکی از بدترین دوران خود وارد شود.
محمد خان که چشمان کرمانیها را کور کرده و از سرهای آنان مناره ساخته و کرمان را به وبیرانه تبدیل کرده بود، کرمان را به دروازه های فقر و فلاکت وارد کرده بود، طبق نوشته تاریخ دانان و سفرنامه نویسان کرمان قبل از حمله محمد خان مرکز تجارت شرق کشور بوده و کاروانهای متعدد از شرق دور برای رسیدن به مرزهای آبی کشور از کرمان عبور می کردند، اما پس از محمد خان قاجار، ابراهیم خان ظهیر الدوله برای خروج این شهر از رکود و قحطی در اولین ابتکارش اقدام به توسعه زیر ساختهای شهر کرد.
ابراهیم خان ظهیر الدوله که از 1216 تا 1240 هجری قمری در کرمان حکومت می کرد پس از پسرعمویش آقا محمد خان بر صدارت کرمان نشست اما بر بر خلاف محمد خان، وی از در مسالمت و دلجویی با اهالی کرمان در امد و بسیاری قنات ها و مزارع و راههای کرمان در دوران او ساخته شد.
ابراهیم خان برای بازگشت زندگی به کرمان با شکوه ترین بنای بازار کرمان را شامل، مدرسه، بازار، حمام، آب انبار احداث کرد و موجب رونق شهر کرمان شد.
وی پس از احداث این بناها بهترین استاد کاران زمان خود را به کرمان دعوت کرد و به انان لقب خان داد که میتوان به حضور شکر الله خان که به خان طلا و فتح الله خان که به خان نقره معروف هستند اشاره کرد حجره های این دو که قریب دو قرن پیش در کرمان حضور یافتند هنوز در بازار قیصریه کرمان وجود دارد و قیصریه نیز کاربرد ابتدایی خود را به عنوان بازار زرگر ها حفظ کرده است.
اما پس از چند چند قرن مجموعه ابراهیم خان که یکی از زیبا ترین بخشهای بازار را تشکیل می دهد به دلیل عدم رسیدگی مسئولان متولی دچار خسارت های قابل توجهی شد، تنها بخش هایی از این مجوعه بزرگ که همچنان فعال هستند بازار قیصریه و مدرسه ابراهیمیه هستند که هر دو این بناها از تازیانه تخریب دور نبوده اند.
اما در کنار بی عملی مسئولان متولی بناهای تاریخی کرمان برگی جدید از تاریخ در بازار کرمان رقم خورده که در تاریخ ماندگار شده است.
بازاریان قیصریه در اقدامی فرهنگی و بدون اینکه توقعی از کسی داشته باشند با جمع آوری هزینه مرمت این بازار اقدام به مرمت کامل بازار کرده اند.
جالب اینکه در جریان بازسازی بازار حتی یک آجر هم از بخش دولتی کمک گرفته نشده است و تمامی هزینه ها و مراحل کل بدون اینکه بازار تعطیل شود توسط بازاریان انجام شده است.
این در حالی ست که تا قبل از مرمت بازار قیصریه به خصوص در بخش شمالی بازار فرسودگی بخشهای مختلف سقف، بدنه، درب و کف بازار نگرانیهای عمده ای برای بازاری ها ایجاد کرده بود.
همین امر باعث شد عده ای از بازاریان به پیشنهاد یکی از کسبه بازار گرد هم جمع شوند و پس از روی هم گذاشتن سهم 32 میلیون و 500 هزار تومانی به وسیله هر یک از کسبه کف و بدنه بازار را به کلی مرمت و این بازار را به یکی از مهمترین و زیباترین جاذبه های شهر کرمان تبدیل کنند.
نکته جالب توجه این است که تک تک کسبه این بازار بدون کوچکترین کمک مالی از خارج از بازار و دستگاههای مربوط و با تکیه برتوان خود، با این کار نشان داده اند مرمت، استحکام و زیبا سازی قیصریه بخشی از زندگی، هویت و تاریخشان است و بدون هیچ چشم داشتی کاری را کرده اند که بدون شک باید مورد تقدیر و توجه ویژه قرار گیرد.
اما این همه ماجرا نیست، وقتی در کنار حوض زیبا با ماهی های قرمز و فضای سنتی بازار قرار بگیرید صدای زنگ تنها ساعت زنگ دار و قدیمی شهر کرمان نیز هر بیینده ای را به خود جذب می کند.
این ساعت نیز به همیت یکی از بازاریان کرمان که به صورت عجیبی تار و پود ذهنش با میراث و تاریخ کهن کرمان شکل گرفته است مرمت و مجددا راه اندازی شده است.
مجموعه ابراهیم خان واقع در شهر کرمان یکی از مجموعه بناهای تاریخی این استان است که هنوز هم از امکانات آن استفاده می شود.این بنا از بناهای دوران قاجاریه در مجاورت بازار بزرگ کرمان است که از شهرت خاصی برخوردار است و شامل مدرسه، بازار، آب انبار، حمام، کاروانسرا و بادگیر می باشد. این مجموعه به فرمان ابراهیم خان ظهیر الدوله یکی از امرای دوره فتحعلی شاه قاجار ساخته شده و از نظر سبک و هنر معماری و کاشی کاری بسیار ارزنده و نفیس به شمار مي ايد.
ابراهیم خان ظهیر الدوله فرزند مهدی قلی خان قویونلو، یکی از خویشاوندان نزدیک (پسر عمو) فتحعلی شاه قاجار بود که از سال ۱۲۱۶ تا ۱۲۴۰ هجری قمری به عنوان حاکم کرمان فرمانروایی میکرده است. وی در دوره حکمرانی خود مبادرت به ایجاد چندین بنای بسیار ارزنده از جمله بازار، حمام، مدرسه و آب انبار در مرکز شهر و در مجاورت مجموعه گنجعلی خان نمود که امروزه با نام مجموعه ابراهیم خان شناخته شده و از مجموعه های با ارزش و زیبای آثار تاریخی کرمان محسوب میشود
مساحت این مجموعه نزدیک به ۴۵۰۰ متر مربع بوده و شیوه ساخت آن از معماری دوره صفویه الهام گرفته شده است. مجموعه ابراهیم خان یکی از مجموعه هایی است که کاشی خشتی هفت رنگ، عنصر تزئینی غالب در آن می باشد.
بناهای عصر قاجاریه در شهر کرمان و یکی از بناهای مجموعه ابراهیم خان به شمار میرود. پلان مدرسه ابراهیم خان مستطیل شکل بوده و شامل دو طبقه می باشد که با حجره هایی که در اطراف و چهار ضلع آن واقع شده اند. از بخش های کاربردی این مدرسه م یتوان به کتابخانه، مسجد، اتاق های خادم، چراغ دار، آبکش و سرویس های بهداشتی اشاره نمود. در تمامی بخش های مدرسه عناصر تزئینی مانند گچبری، کُشته بُری، مقرنس کاری و کاربندی دیده میشود. بلندترین بادگیر کرمان به ارتفاع ۱۶ متر در این مدرسه ساخته شده که با استناد به کتیبه موجود در ضلع غربی مدرسه، استاد اسماعیل قصاع سازنده آن بوده است.
کتیبه کاشی کاری پیرامون صحن مدرسه شامل قصیده ای از صبای کاشانی است که بیت آخر آن متضمن ماده تاریخ بنای مدرسه (سال ۱۲۳۲) می باشد اما بر اساس آنچه که در کتاب جغرافیای کرمان آمده، ابراهیم خان مدرسه را در سال ۱۲۳۰ به اتمام رسانید و خانه مدرس (خلوت) بعدها توسط فرزندان ابراهیم خان به مجموعه اضافه شد و در سال ۱۲۹۸ اتمام یافت.
مدرسه ابراهیم خان امروزه نیز دایر و محل سکونت طلّاب و محل درس و بحث میباشد.
حمام اين مجموعه كه اكنون به همت اقاي حسين وديعتي درحال مرمت وتبديل شدن به موزه طلاونقره كرمان ميباشد. در ضلع جنوبی قیصریه ابراهیم خان واقع شده و مانند سایر حمام های سنتی ایران، پایین تر از سطح زمین بنا شده که این امر در حفظ گرمای داخل حمام و آبرسانی آن مؤثر بوده است. از ورودی حمام از طریق یک راهروی زاویه دار به بخش رختکن حمام وارد میشویم. این فضا دارای گنبد مرکزی و ایوان های جانبی می باشد. در مرکز آن حوض آبی قرار دارد که علاوه بر زیبایی فضا، در انعکاس نور به داخل رختکن تأثیر به سزایی دارد. سقف رختکن نسبتاً کوتاه و تمامی سقف ها بر ستون های سنگی استوار شده اند و تزئینات کاربندی زینت بخش آن ها میباشد.
پس از گذر از راهروی طولانی و زاویه دار که به جهت ایجاد محرمیت و حفظ فضای داخلی از دید مستقیم و جلوگیری از خروج هوای گرم به این صورت ساخته شده اند، بخش گرمخانه واقع شده است. در گرمخانه، بخشی جهت اعیان و اشراف در نظر گرفته شده است. خزینه و چال حوض نیز از دیگر عناصر گرمخانه میباشند. تزئینات گرمخانه، حجاری های زیبا و کاشی های خشتی هفت رنگ می باشد و نور آن از طریق سقف ها تأمین میشود.
بازار ابراهیم خان در ضلع شرقی مدرسه و حمام قرار دارد و به نام قیصریه زرگری شهرت دارد و کاربری آن از گذشته تا امروز حفظ شده است.
طول این بازارچه نزدیک به ۱۰۰ متر است که در حدّ فاصل آن، فضای بازار قیصریه تعبیه شده و ورودی مدرسه، حمام و آب انبار از طریق آن می باشد. معماری و تناسبات این بازار الهام گرفته از معماری عصر صفویه میباشد و تمامی سقف ها دارای کاربندی می باشند.
اين بازار طي سالهاي ٩٢ لغايت٩٥ به همت اقاي حسين وديعتي وبا هزينه كرد بازاريان با نظارت وكمك كارشناسان ميراث بصورت زيربنايي وبا وسواس مرمت وزيباسازي شد.
آب انبار ابراهیم خان که در زمان خود یکی از آب انبارهای معتبر شهر کرمان به شمار می رفته، در ضلع شمالی قیصریه واقع شده و آب مورد نیاز بخشی از شهر قدیم کرمان را تأمین می نموده است. طاق سردرِ آب انبار ابراهیم خان دارای مقرنس کاری است و کتیبه ای از کاشی خشتی، زینت بخش آن می باشد. این سردر با دهلیزی مسقف و پلکانی سنگی به پا آب و مخزن آن که در عمق زمین حفر شده، راه دارد.
ابراهيم خان ظهيرالدوله فرزندمهدي قلي خان قويونلو پسرعم ودامادفتحليشاه قاجاركه طي سالهاي ١٢١٦-١٢٤٠حكمران
كرمان بوده است مبادرت به ساخت يك مجموعه شامل بازار،حمام،مدرسه،اب انبار،بادگير،برج ساعت،بدست معماري توانمند بنام
اسماعيل قصاع نمود.
اين مجموعه كه ازبناهاي زيباومنحصربه فردكرمان به شمارميايد ازعناصرتزييني مانندحجاري وكاشي كاريهاي متفاوت هفت رنگ وكادربندي هاي زيبا وباالهام ازمعماري دوره صفويه ساخته شده است. طبق بيت اخركتيبه كاشي كاري داخل مدرسه واطراف ساعت كه قصايدي ازصباي كاشاني ميباشد.
سال اتمام بنا ١٢٣٢ هجري قمري ميباشد.
مساحت اين مجموعه حدود٤٥٠٠متر مربع ميباشد وبازارياهمان قيصريه به طول١٠٠متر است كه شامل٤٦باب مغازه كه همگي طلا فروشي ميباشند.
ابراهيم خان ازخود٤١ فرزندشامل٢١ دخترو٢٠پسربه يادگارگذاشت.
بااينكه فرزندارشدوجانشين وي عباسقلي خان بود ولي محمد كريم خان مكمل وباني وواقف اين مجموعه وقنوات وباغات وبيمارستان نوريه كه توسط فرزندش نورالدين ساخته شد ازشهرت وجايگاه بالاتري نزد مردم كرمان برخورداربوده وميباشد.
به لطف خداوند متعال ودرذل توجهات ولي عصر(ع)وبا عنايت جناب اقاي رزم حسيني استاندارمحترم ومساعدت وياري جناب اقاي حجت الاسلام والمسلمين محمدقاسمي زاده امام جمعه موقت كرمان ومديركل اوقاف وامور خيريه بازاراين مجموعه باهزينه كسبه وبه همت اقاي حسين وديعتي به صورت زيربنايي وكارشناسي وبامساعدت وتاييد كارشناسان ميراث فرهنگي طي سالهاي٩٢-٩٥ مرمت وبازسازي شد.
همچنين حمام اين مجموعه طي طرحي كه اقاي وديعتي ارايه كرده اندوبه تصويب رسيده است درحال مرمت وتغييركاربري به موزه طلا ونقره كرمان ميباشد.
درضمن برج ساعت مجموعه نيزمرمت وساعت ان نيز بازسازي شده است.
مرمت بازار تاریخی ابراهیمخان کرمان به اتمام رسید
مرمت اصولی بازار ابراهیمخان کرمان که در طول سالیان گذشته به دلیل دخل و تصرفهای غیراصولی دچار منظر نامناسبی شده بود، با مشارکت اداره میراثفرهنگی کرمان و کسبه بازار ابراهیم خان روز گذشته به اتمام رسید.
بهگزارش میراثآریا بهنقل از مرکز روابطعمومی و اطلاعرسانی سازمان میراثفرهنگی، صنایعدستی و گردشگری، حمید روحی معاون میراثفرهنگی استان کرمان امروز 2 مرداد 96 درخصوص مرمتهای اخیر بازار ابراهیمخان گفت: «بازار ابراهیمخان سالهاست بهعنوان بازار زرگری مورد بهرهبرداری قرار داشته است. با این حال طی سالهای گذشته مداخلات زیادی در این فضا انجام گرفته بود از جمله نصب درهای کرکرهای، نصب تابلوهای نامناسب، تعمیر و مرمتهای اشتباه، نصب کولر در سر در مغازهها و کفسازی با آسفالت و ... که موجب شده بود این بازار منظر نامناسبی پیدا کند.»
او افزود: «با توجه به دخل و تصرفهای نامناسب در بازار ابراهیمخان، سال گذشته با مشارکت کسبه و بازاریان مرمت و ساماندهی بازار ابراهیمخان آغاز شد و روز گذشته با اتمام مرمت کاشیکاری هفترنگ سردر ورودی مدرسه از داخل قیصریه کار مرمت بازار به اتمام رسید.»
معاون میراثفرهنگی ادارهکل میراثفرهنگی، صنایعدستی و گردشگری کرمان تأکید کرد: «با همکاری و مشارکت اداره میراث فرهنگی کرمان و کسبه بازار طی یک دوره مداوم عملیات مرمت سقفها و ستونها، ساماندهی تأسیسات شهری و انتقال به کانالها شامل آب، برق و مخابرات، برچیدن کف و کفسازی مجدد با قلوهسنگ ریز، برچیدن تابلوها و ساخت و نصب تابلوهای کاشی هفترنگ برای هر مغازه، برچیدن کولرها و بازسازی پنجرههای چوبی، مرمت حوض وسط قیصریه، مرمت و راهاندازی ساعت قدیم مدرسه به شکل و کارکرد اصلی، مرمت کاشیکاری هفترنگ سردر مدرسه، استحکامبخشی سنگهای سردر مدرسه، مرمت و بازسازی درهای چوبی ورودی، برچیدن درهای کرکرهای و نصب درهای جدید به شکل اصلی، سبک سازی و مرمت پشتبام و آجرفرش مجدد و مرمت مقرنسهای ورودی مدرسه و حمام و آبانبار انجام شد. بهطوری که هماکنون این بازار یکی از زیباترین بازارهای تاریخی کرمان محسوب میشود که الگوی مناسبی برای مشارکت مردم در حفظ آثار ابنیه و ارزشهای تاریخی بهشمار میرود.»
روحی تأکید کرد که مشارکت در مرمت و تعویض درهای بازار بزرگ کرمان نیز با مشارکت شهرداری و کسبه ادامه دارد و کار بازسازی و مرمت حمام ابراهیمخان نیز با مشارکت بخش خصوصی و برای استفاده بهعنوان کارگاه و ورکشاپ طلا و نقره آغاز شده است.
مجموعه ابراهیمخان ظهیرالدوله یکی از مجموعههای تاریخی باارزش شهر کرمان محسوب میشود که قدمت آن به دوره قاجاریه میرسد. این مجموعه باارزش شامل مدرسه، حمام، بازار و آب انبار است.