اینجا ماهان؛ جایی که آب، خشکی را امضا کرده، سروها از دل عطش قد کشیدهاند و گنبدی فیروزهای، سکوت کویر را به نجوا بدل کرده است.
سیوپنج کیلومتر آنسوتر از کرمان، در مسیری که جاده به سمت بم میپیچد، ماهان آرام و بیادعا در دامنه کوههای چوپار نشسته است. نه هیاهوی شهرهای بزرگ را دارد و نه خشکی بیپایان کویر را؛ نقطه تعادلی میان سنگ و شن و سبزی. اینجا زمان آهستهتر میگذرد. آب در قناتها جاری است، باد در چنارهای کهنسال میپیچد و تاریخ در کاشیهای فیروزهای نفس میکشد.
بناهای تاریخی و مذهبی
آرامگاه شاه نعمتالله ولی | گنبدی از جنس عرفان
در قلب ماهان، گنبد فیروزهای آرامگاه شاه نعمتالله ولی قرنهاست که بر فراز صحنها میدرخشد. بنای نخستین این مجموعه به قرن نهم هجری بازمیگردد و در دورههای تیموری، صفوی و قاجار گسترش یافته است.
چهار صحن اتابکی، وکیلی، میرداماد و حسینیه، هر یک روایتگر دورهای از تاریخاند. رواق شاهعباسی با کتیبههای نفیس، گلدستههای بلند قاجاری و چلهخانهای که خلوت عارفانه شاه نعمتالله را یادآور میشود، این مجموعه را به یکی از شاخصترین بناهای عرفانی ایران بدل کرده است.
باغ شازده | شکوهی که از دل خشکی رویید
در دو کیلومتری شهر، باغ شاهزاده ماهان، چون نگینی سبز در دل کویر میدرخشد. باغی از دوره قاجار با وسعتی حدود ۵/۵ هکتار که ساختار پلکانیاش، آب را از بلندترین نقطه تا عمارت شاهنشین هدایت میکند.
فوارههایی که تنها با اختلاف ارتفاع میجوشند، حوضهایی که تصویر آسمان را در خود نگه میدارند و درختانی که قامت به آفتاب سپردهاند، تصویری میسازند که تضاد کویر و طراوت را به نمایش میگذارد. این باغ در سال ۱۳۹۰ بهعنوان بخشی از مجموعه «باغ ایرانی» در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد.
سازهای آبی از دوره قاجار که آب قنات را با طراحی خاص از درون خود عبور میداد و مانع ورود جانوران میشد. هنگام عبور آب، صدایی شبیه آواز کاروان شتران در فضا میپیچد؛ گویی آب در دل کویر، روایت سفر را زمزمه میکند.
یخدان لنگر | ذخیره زمستان برای تابستان
در روستای لنگر، در ۲۵ کیلومتری شرق کرمان، یخدان لنگر با قدمتی حدود ۲۵۰ سال قد برافراشته است. دیوارهای بلند و مخزن عمیق آن، روزگاری یخ مورد نیاز مردم روستا را برای تابستانهای سوزان ذخیره میکرد و امروز نمادی از نبوغ معماری کویری و سازگاری با طبیعت است.
کوچهها و پیرامون | ادامه نفس کویر
ماهان فقط باغ و آرامگاه نیست. کوچههای خشتی با بادگیرهایی که هنوز با آسمان سخن میگویند، مردمانی که پته میدوزند و زیره میکارند، و طبیعتی که در دامنه کوههای پلوار امتداد یافته، چهرهای زنده از این باغشهر ترسیم میکند.
آثار تفریحی و طبیعت
در پیرامون شهر، روستای سکنج با آبشارهای زلالش، کوه پلوار که به دماوند کرمان شهرت یافته، و باغها و پارکهای دستکاشت مانند باغ شازده و پارکهای محلی، هر کدام میتوانند مقصدی مستقل برای گردش و تفریح باشند. این مناطق، تعادل سبز و خاکی کویر را نشان میدهند و امکان تجربه کویر، کوه و طبیعت را در یک سفر فراهم میآورند.
سوغات | هنر در دستان کویر
ماهان، همچون دیگر شهرهای کرمان، با دستساختههایش شناخته میشود. پتهدوزی با نخهای رنگین، قالیچههای افشاری، گلیمهای شیرکیپیچ و مشبککاری چوب، هر یک بخشی از هویت هنری این منطقهاند.
در کنار آنها، کلمپه با عطر خرما، قوتو و زیره، طعمی از خاک گرم کرمان را با خود به خانه میبرند.
باد و سرو و سنگ؛ قصهای از جاودانگی
ماهان را نمیتوان تنها دید؛ باید در آن مکث کرد. باید کنار حوضهای باغ شازده نشست، در صحن آرامگاه شاه نعمتالله قدم زد و در سکوت کوچهها و یخدان لنگر، به تدبیر مردمانی اندیشید که با کمترین امکانات، بیشترین بهره را از طبیعت بردهاند.
حقیقت آن است که این شهر، همیشه زنده بوده است. امضای سبزی که بر پیشانی کویر مانده و پاک نمیشود.
منبع: https://www.yjc.ir/
اخبار بیشتر : https://ahtk.ir/blog/